Bedrijfsoverdracht

Inleiding

U gaat ondernemen en besluit een onderneming van iemand anders over te nemen. U zult zich dan in eerste instantie bezighouden met het praktische reilen en zeilen van wat uw bedrijf wordt. Hoe behoudt u het goede en verbetert u de zwaktes? Zeker zo belangrijk is natuurlijk of u het bedrijf al kent of dat u "nieuw binnenwandelt".

Voldoende inzicht

Hoe goed u het bedrijf ook denkt te kennen, de overname van een lopende onderneming kan een hachelijke zaak zijn als er onvoldoende inzicht bestaat in de rechten en de plichten van de over te nemen onderneming. Voordat tot overname wordt besloten is daarom een aantal controles van groot belang.

Inzicht in de vermogenspositie van de over te nemen onderneming en het verkrijgen van garanties zijn belangrijk voor de koper van de onderneming. Voor de verkopende partij zijn eveneens controles nodig. Zo moet de verkoper onder meer zekerheid zien te krijgen over de betaling en is inzicht in de fiscale gevolgen die de verkoop voor hem heeft, van groot belang. Elke rechtsvorm kent bovendien zijn eigen aandachtspunten en regels omtrent de overdracht van de onderneming. De notaris vervult afhankelijk van de rechtsvorm soms verplicht en soms vrijwillig bij de bedrijfsoverdracht een belangrijke rol. Om u een eerste indruk te geven laten we de verschillende meest voorkomende rechtsvormen kort de revue passeren:

• Eenmanszaak
• Maatschap/Vennootschap onder Firma/Commanditaire Vennootschap
• BV en NV

Eenmanszaak

De goederen en schulden van de onderneming maken bij een eenmanszaak deel uit van het totale vermogen van de ondernemer. Bij een bedrijfsoverdracht zal dan ook een koop tussen verkoper en koper worden gesloten ten aanzien van de over te nemen bedrijfsgoederen. Ter uitvoering van die koop wordt de koopprijs betaald en dienen de diverse goederen aan de koper te worden geleverd, de roerende zaken door afgifte of terbeschikkingstelling en de eventuele onroerende zaken bij een notariële akte van levering. Schulden gaan niet mee over, tenzij verkoper en koper anders overeenkomen en de schulden in overleg met en instemming van de diverse schuldeisers overgaan op de koper.

Duidelijke afspraken omtrent wat er wordt overgenomen door de koper, wat daarvoor wordt betaald en welke garanties worden gegeven zijn bij een eenmanszaak van groot belang! Zo nodig dient de overgang van de overgenomen schulden van de onderneming adequaat te worden geregeld met de bank of andere schuldeisers. Bovendien kunnen bepaalde bedrijfsgoederen nog als onderpand dienen voor (bij verkoper) achterblijvende schulden; in dat geval zal geregeld moeten worden dat die bedrijfsgoederen niet langer onderpand zullen zijn voor de schulden van verkoper. Ten slotte zal veelal aan verkoper een verbod worden opgelegd om in de nabijheid van de onderneming opnieuw binnen afzienbare tijd een zelfde onderneming te starten (zogeheten non-concurrentiebeding).

Sleutelrol van de notaris
Hoewel de tussenkomst van de notaris alleen verplicht is indien er ook onroerende zaken overgaan, is het raadzaam om de notaris bij een bedrijfsoverdracht in te schakelen. De notaris zorgt er dan niet alleen voor dat alle afspraken en garanties nauwkeurig worden vastgelegd, hij zal ook zoveel mogelijk daarbij adviseren. Tevens zal de notaris zoveel mogelijk controleren of de verkoper bevoegd is om tot verkoop van de onderneming over te gaan én kan hij een sleutelrol spelen in de financiële afwikkeling tussen verkoper en koper. Denk bij dat laatste bijvoorbeeld aan de betaling van de koopprijs, verrekeningen tussen verkoper en koper en de aflossing van leningen. Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen kan u dan ook uitstekend van dienst zijn in die gevallen waarin een eenmanszaak wordt overgedragen. Uiteraard desgewenst in samenspraak met uw accountant of adviseur. In een vrijblijvend oriënterend gesprek zetten we graag voor u de zaken op een rij.

Maatschap/vennootschap onder firma/Commanditaire vennootschap

De bedrijfsoverdracht bij een maatschap, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap (we spreken hierna voor het gemak over "personenvennootschap") vertoont erg veel overeenkomsten met de overdracht van een eenmanszaak. Naast de overname van het aandeel van verkoper - in de diverse goederen en schulden van de personenvennootschap – door koper, welke geschiedt op dezelfde wijze als bij een eenmanszaak het geval is, geeft de samenwerking van de koper met de bestaande vennoten voor extra aandachtspunten!

Immers, vaak zal bij een personenvennootschap ofwel een bestaande vennoot vertrekken wiens aandeel door een nieuwe vennoot wordt overgenomen ofwel er een nieuwe vennoot tot de personenvennootschap toetreden die als het ware een gedeelte van de bestaande vennoten overneemt. Kortom anders dan bij de eenmanszaak zal vaak een aandeel in de onderneming worden overgenomen. Dat betekent dat er niet alleen afspraken moeten worden gemaakt tussen de verkoper en de koper, maar ook tussen de koper als nieuwe vennoot met de bestaande vennoten.

De bestaande vennoten zullen dan ook in eerste instantie de overname van het aandeel in de personenvennootschap door koper van verkoper moeten goedkeuren. Dit zullen zij doorgaans alleen doen als ze de koper geschikt achten voor samenwerking én als de koper bereid is akkoord te gaan met de bestaande afspraken die er liggen tussen de vennoten in de maatschapsakte, VOF-akte of CV-akte. Zo nodig kunnen koper en de bestaande vennoten aanvullende afspraken maken.

Sleutelrol van de notaris
Zoals ook bij de eenmanszaak de tussenkomst van de notaris alleen verplicht is indien er onroerende zaken overgaan, is het raadzaam om bij een bedrijfsoverdracht in maatschap-, VOF- of CV-verband de notaris in te schakelen. De notaris zorgt er dan niet alleen voor dat alle afspraken en garanties nauwkeurig worden vastgelegd, hij zal ook zoveel mogelijk daarbij adviseren. Tevens zal de notaris zoveel mogelijk controleren of de verkoper bevoegd is om tot verkoop van de onderneming over te gaan én kan hij een sleutelrol spelen in de financiële afwikkeling tussen verkoper en koper. Denk bij dat laatste bijvoorbeeld aan de betaling van de koopprijs, verrekeningen tussen verkoper en koper, de aflossing van leningen.

Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen kan u dan ook uitstekend van dienst zijn in die gevallen waarin een personenvennootschap wordt overgedragen. Uiteraard desgewenst in samenspraak met uw accountant of adviseur. In een vrijblijvend oriënterend gesprek zetten we graag voor u de zaken op een rij.

BV en NV

De goederen én schulden van de onderneming behoren bij een BV of NV toe aan de BV of NV zelf. Dit betekent dat bij een bedrijfsoverdracht kan worden volstaan met de overdracht van de aandelen in de BV of NV aan de nieuwe aandeelhouder (ondernemer). Er zal dan ook een koopovereenkomst tussen verkoper en koper worden gesloten ten aanzien van de aandelen in de BV of NV. Ter uitvoering daarvan moeten de aandelen bij notariële akte worden geleverd. De bedrijfsoverdracht verloopt hiermee een stuk eenvoudiger dan bij een eenmanszaak of maatschap, VOF of CV. Immers voor bijvoorbeeld de onroerende zaken van de BV en de schulden van de BV hoeft niets apart nog te worden geregeld. Uiteraard kan het wel zo zijn dat de verkoper ook zélf (privé) nog aansprakelijk is voor geldleningen van de BV of dat de verkoper in het kader van een financiering zijn aandelen verpand had. In dat geval is vooraf overleg met de bank noodzakelijk om een regeling te treffen die bevredigend is voor verkoper en koper. Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen zal u daar in het voorkomende geval als verkoper/koper op wijzen.

Sleutelrol van de notaris
Duidelijke afspraken omtrent wat er wordt overgenomen door de koper, wat daarvoor wordt betaald en welke garanties worden gegeven zijn ook bij de overdracht van aandelen in een BV of NV van groot belang! De afspraken kunnen in de koopakte en de notariële akte van levering van de aandelen nader vorm worden gegeven. Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen kan u daarbij uitstekend adviseren.

Alvorens een notariële akte van levering van de aandelen op te maken, zal de notaris zoveel mogelijk controleren of de verkoper bevoegd is om tot verkoop van de aandelen over te gaan én kan hij een sleutelrol spelen in de financiële afwikkeling tussen verkoper en koper. Denk bij dat laatste bijvoorbeeld aan de betaling van de koopprijs, verrekeningen tussen verkoper en koper, de aflossing van leningen.

Het is uiteraard mogelijk om als koper alleen of met meer personen de aandelen in een BV of NV over te nemen. Tevens kan zich de situatie voordoen dat u als koper aandelen overneemt van één van de aandeelhouders van een BV of NV zodat u met zittende (andere) aandeelhouders wordt geconfronteerd. In dat geval zullen er niet alleen afspraken moeten worden gemaakt tussen de verkoper en de koper van de aandelen, maar ook tussen de koper als nieuwe aandeelhouder met de bestaande aandeelhouders. Deze afspraken dienen te worden vastgelegd in een aandeelhoudersovereenkomst.

Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen kan u uitstekend van dienst zijn in die gevallen waarin aandelen in een BV of NV worden overgedragen. Uiteraard desgewenst in samenspraak met uw accountant of adviseur. In een vrijblijvend oriënterend gesprek zetten we graag voor u de zaken op een rij.