Rechtsvormen

Eenmanszaak

Bij de eenmanszaak is de onderneming gebonden aan de persoon van de ondernemer. De onderneming maakt deel uit van het vermogen (= de bezittingen en schulden) van de ondernemer. De ondernemer is dus tevens de eigenaar van de onderneming, is voor de onderneming verantwoordelijk, bepaalt wat er gebeurt en draagt het risico. De ondernemer is dan ook volledig aansprakelijk (ook privé). Omdat het privé en zakelijke vermogen niet gescheiden zijn betekent het faillissement van de eenmanszaak direct ook faillissement van de ondernemer die hiervoor aansprakelijk was.

De partner van de ondernemer kan tevens aansprakelijk zijn afhankelijk van de relatievorm (huwelijk, geregistreerd partnerschap, samenwonen) en de met de partner gemaakte afspraken (huwelijksvoorwaarden, partnerschapsvoorwaarden, samenlevingscontract of het ontbreken daarvan).

Er kan meer dan één persoon werkzaam zijn in de eenmanszaak. In principe kan het bedrijf net zo groot uitgroeien als elk ander bedrijf. Er is echter altijd maar één ondernemer. Daar komt de naam eenmanszaak dan ook vandaan.

Fiscaal
De ondernemer met eenmanszaak valt onder de inkomstenbelasting. Als de ondernemer naast de winst uit zijn onderneming nog andere inkomsten geniet, worden al die inkomsten samen voor de inkomstenbelasting belast (wel rekening houdend met het boxensysteem). Voor startende ondernemers die onder de inkomstenbelasting vallen, zijn er bijzondere fiscale faciliteiten.

Oprichting
Een eenmanszaak kan zonder formaliteiten worden gestart. Wel dient de ondernemer zich bij de Kamer van Koophandel in te schrijven. Bovendien is het verstandig om een accountant of andere deskundige in te schakelen voor het voeren van de benodigde administratie en de fiscale begeleiding. Bij de start van een eenmanszaak is er geen wettelijk minimum startkapitaal vereist. Veelal zal er uiteraard wel (start)kapitaal nodig zijn om de activiteiten op te starten.

Aandachtspunten
Omdat de onderneming gebonden is aan de persoon van de ondernemer kan het overlijden van de ondernemer of bijvoorbeeld diens disfunctioneren (denk aan een ongeluk, coma, dementie etc.) het einde van de onderneming betekenen. Het is dan ook van belang om uit voorzorg voor dit soort situaties het nodige te regelen. Gedacht kan hierbij worden aan een goed testament (bijvoorbeeld om de bedrijfsopvolging bij overlijden te regelen) en een notariële volmacht of levenstestament, zodat het bedrijf niet plotseling stil valt bij onvoorziene situaties. Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen kan u daarbij, desgewenst in samenspraak met uw accountant of adviseur, uitstekend van dienst zijn. Voor een vrijblijvend oriënterend gesprek bent u bij ons van harte welkom.

Maatschap/Vennootschap onder Firma

Bij de maatschap (Mts) of vennootschap onder firma (VOF) wordt de onderneming gedreven in een samenwerkingsverband van twee of meer ondernemers. Elke ondernemer heeft daarbij een aandeel in de bezittingen en schulden van de onderneming. De ondernemers zijn dus tevens de eigenaren van de onderneming, ieder voor hun deel. De ondernemers bepalen wat er gebeurt en dragen het risico. Bij de Mts zijn de ondernemers ieder voor hun deel aansprakelijk, bij de VOF zijn alle ondernemers hoofdelijk (dus ieder ten volle!) aansprakelijk. Omdat het privévermogen en het zakelijke vermogen uiteindelijk niet gescheiden zijn betekent het "faillissement van de Mts of VOF" direct ook faillissement van de ondernemers die hiervoor aansprakelijk waren.

De partner van de ondernemer kan tevens aansprakelijk zijn afhankelijk van de relatievorm (huwelijk, geregistreerd partnerschap, samenwonen) en de met de partner gemaakte afspraken (huwelijksvoorwaarden, partnerschapsvoorwaarden, samenlevingscontract of het ontbreken daarvan).

Mts of VOF?
De ondernemers die een samenwerkingsverband aangaan en daarbij willen kiezen voor de Mts/VOF hebben uiteraard die keuze, maar kunnen in beginsel niet kiezen tussen de Mts of de VOF. De Mts is per definitie bedoeld voor beroepsuitoefening (denk aan zelfstandige beroepen als huisartsen, notarissen, advocaten, artsen, accountants, adviseurs etc.), terwijl de VOF bedoeld is voor bedrijfsuitoefening (de bandenspecialist, de slagerij, het tuincentrum etc.). Het ligt dus aan het type onderneming of er sprake kan zijn van een Mts of VOF.

Fiscaal
Ondernemers die hun onderneming in een Mts of VOF drijven, vallen ieder voor hun deel onder de inkomstenbelasting. Als de ondernemer naast de winst uit zijn onderneming nog andere inkomsten geniet, worden al die inkomsten samen voor de inkomstenbelasting belast (wel rekening houdend met het boxensysteem). Voor startende ondernemers die onder de inkomstenbelasting vallen, zijn er bijzondere fiscale faciliteiten.

Oprichting
Een Mts of VOF kan zonder formaliteiten worden gestart. Wel dienen de ondernemers zich samen bij de Kamer van Koophandel in te schrijven. Omdat er sprake is van een samenwerkingsverband, is het echter wel essentieel om onderlinge afspraken vast te leggen in een maatschapsovereenkomst of VOF-akte, denk aan het regelen van situaties als plotseling uittreden van één van de ondernemers of wie welke beslissingen mag nemen en of daarover vooraf overleg met de andere ondernemers nodig is. Uiteraard is het ook verstandig om een accountant of andere deskundige in te schakelen voor het voeren van de benodigde administratie en de fiscale begeleiding.

Bij de start van een Mts of VOF is er geen wettelijk minimum startkapitaal vereist. Veelal zal er uiteraard wel (start)kapitaal nodig zijn om de activiteiten op te starten.

Aandachtspunten
Omdat de onderneming gebonden is aan de persoon van de ondernemers kan het overlijden van één van hen of bijvoorbeeld het disfunctioneren van één van hen (denk aan een ongeluk, coma, dementie etc.) het einde van de onderneming betekenen. Het is dan ook van belang om uit voorzorg voor dit soort situaties het nodige te regelen. Gedacht kan worden aan regelingen in de maatschapsovereenkomst of VOF-akte en een goed testament (bijvoorbeeld om de bedrijfsopvolging bij overlijden te regelen). Daarnaast kan een notariële volmacht of levenstestament, uitkomst bieden zodat het bedrijf niet plotseling stil valt bij onvoorziene situaties. Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen kan u daarbij, desgewenst in samenspraak met uw accountant of adviseur, uitstekend van dienst zijn. Voor een vrijblijvend oriënterend gesprek bent u bij ons van harte welkom.

De commanditaire vennootschap

De commanditaire vennootschap (CV) is een vennootschap onder firma (uitleg zie: Maatschap/Vennootschap onder Firma) met twee soorten vennoten:

• de beherende vennoten (de eigenlijke ondernemers) die net zoals bij de VOF aansprakelijk zijn voor de schulden van de VOF. Zij dragen het uiteindelijke risico;
• de stille vennoten (ookwel "commandieten" genoemd) die niet aansprakelijk zijn en slechts risico lopen hun inbreng in geld of goederen in de CV kwijt te raken.

Een commandiet is financier van de CV en loopt geen verder risico dan tot het bedrag dat hij heeft ingebracht. Wil de commanditaire vennoot deze positie handhaven, dan zal hij aan een aantal voorwaarden moeten voldoen. Een van die wettelijke voorwaarden is dat de commanditaire vennoot zich naar buiten niet gedraagt als een beherende vennoot. Dat laatste zou het geval zijn wanneer hij beheersdaden of beschikkingsdaden verricht, dat wil zeggen zich met het reilen en zeilen van de onderneming naar buiten toe bemoeit. Hij mag dus niet de indruk wekken ondernemer te zijn, hij moet zich "stil" houden (vandaar de naam "stille vennoot"). Als de commandiet dit niet doet, dan wordt hij aansprakelijk alsof hij beherend vennoot was. Een andere voorwaarde is dat de eigen naam van de commanditaire vennoot niet in de naam van de vennootschap voorkomt. Hierdoor zou immers de schijn worden gewekt dat de commanditaire vennoot een beherend vennoot, en dus aansprakelijk vennoot is. Overigens kan, onder omstandigheden, van deze regel worden afgeweken.

De CV leent zich met name voor ondernemingen met financiers die de benodigde geldbedragen niet willen lenen, maar risicodragend ter beschikking willen stellen. De commandiet ontvangt geen rente op het door hem ingelegde geld, maar deelt als vennoot in de winst. De wijze van winstverdeling en andere belangrijke onderdelen van de afspraak tussen de vennoten in de CV worden geregeld in de CV-akte. Deze kan onderhands of notarieel worden opgemaakt.

Fiscaal
Voor wat betreft de fiscale positie van de commandiet, zijn de inhoud van de gemaakte afspraken en de vrijheid van commandieten om toe- en uit te treden, van belang. Het voert te ver om op deze plaats daar uitgebreid op in te gaan. Het is echter zeer aan te bevelen om voordat u een CV aangaat, deskundig fiscaal advies in te winnen.

De BV (besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid)

Een onderneming kan gedreven worden in een BV. De BV is dan eigenaar van de goederen van de onderneming en aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. Anderen (denk aan directeuren of aandeelhouders en hun evt. partners) zijn in beginsel niet aansprakelijk voor de schulden van de onderneming, behoudens bij wanbeleid.

Een BV heeft één of meer aandeelhouders. Zij hebben aandelen in de BV, hetgeen wil zeggen dat zij (indirect) gerechtigd zijn tot het vermogen dat in de BV aanwezig is. Indien de BV ophoudt te bestaan wordt het resterende vermogen aan de aandeelhouders uitgekeerd. Tussentijds kan natuurlijk ook worden uitgekeerd, bijvoorbeeld indien er winst wordt gemaakt. Op die uitkering, dividend genaamd, hebben de aandeelhouders ook recht.

Oprichting
De eerste aandeelhouders zijn degenen die de BV oprichten. Daarvoor is een notariële akte vereist. Bovendien vindt daarna inschrijving plaats bij de Kamer van Koophandel. Tevens moet een minimumkapitaal worden ingebracht van ten minste € 18.000,--. Dit kapitaal moeten de eerste aandeelhouders bijeenbrengen in de BV, zij krijgen in ruil daarvoor de uit te geven aandelen. Indien het bijeen te brengen kapitaal in geld wordt voldaan, zal de notaris nog voor de oprichting een bankverklaring vragen als bewijs dat de storting heeft plaatsgevonden. Wordt het bijeen te brengen kapitaal in natura voldaan (dus in goederen, bijvoorbeeld een in te brengen onderneming) dan zal de notaris een inbrengbeschrijving met accountantsverklaring vragen. De bankverklaring of accountantsverklaring wordt aan de oprichtingsakte gehecht.

Voorheen was voor de oprichting van een BV nog een "verklaring van geen bezwaar" vereist van de Minister van Justitie. Die eis is per 1 juli 2011 komen te vervallen, de bankverklaring of accountantsverklaring echter niet!

Directie en/of aandeelhouders
Naast aandeelhouders heeft een BV ook één of meer directeuren. Zij zijn degene die bevoegd zijn om namens de BV "rechtshandelingen te verrichten"; zij zijn dus tekenbevoegd namens de BV. De directie bepaalt ook het beleid van de BV en de onderneming. De directie heeft dus de dagelijkse leiding maar is wel verantwoording schuldig aan de aandeelhouders die immers (indirect) gerechtigd zijn tot het vermogen in de BV. Bij de meeste MKB-ondernemingen vormen de eigenlijke ondernemers (aandeelhouders) vaak ook de directie van de BV.

Statuten
De statuten van de BV, die bij de oprichting worden vastgesteld, kunnen onder meer regelen op welke wijze de directeuren worden benoemd en ontslagen en voor welke beslissingen een directeur vooraf met de aandeelhouders dient te overleggen. Zijn er meer directeuren, dan bepalen de statuten ook wie wanneer tekenbevoegd is (bijvoorbeeld de directeuren gezamenlijk of ieder afzonderlijk). Goede statuten, en eventuele nadere afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst, zijn dan ook essentieel, zeker indien er meer aandeelhouders en/of directeuren zijn.

De BV-vorm garandeert overigens ook een zekere continuïteit van de onderneming. Valt één van de aandeelhouders of directeuren van de BV weg, dan kan de BV de onderneming voortzetten. De zittende aandeelhouders hebben bij het wegvallen van een aandeelhouder recht op overname van de aandelen op de wijze als de statuten bepalen. Dit garandeert ook het besloten karakter van de "besloten vennootschap". Bovendien kunnen de aandeelhouders een wegvallende directeur vervangen. Ook hier zijn goede statuten van groot belang.

Fiscaal
BV's vallen onder de vennootschapsbelasting. Zodra een aandeelhouder een winstuitkering (dividend) ontvangt of, bijvoorbeeld bij verkoop, geld voor zijn aandelen ontvangt, dan is daarover inkomstenbelasting verschuldigd in een aparte box (Box II). Uiteraard is het verstandig om een accountant of andere deskundige in te schakelen voor het voeren van de wettelijk vereiste administratie en de fiscale begeleiding.

Aandachtspunten
Het zal u ten slotte naar aanleiding van het bovenstaande duidelijk zijn dat het vastleggen van juiste, passende, afspraken tussen de directeuren/aandeelhouders van groot belang is. Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen kan u daarbij, desgewenst in samenspraak met uw accountant of adviseur, uitstekend van dienst zijn. Voor een vrijblijvend oriënterend gesprek bent u bij ons van harte welkom.

De NV (naamloze vennootschap)

Voor een grote onderneming waarvoor veel vermogen van derden (het publiek) aangetrokken moet worden is de BV niet geschikt. Voor dergelijke ondernemingen, de publieke vennootschappen, is de NV de aangewezen rechtsvorm.

Naast aandelen op naam kan de NV ook 'aandelen aan toonder' uitgeven, die op de beurs kunnen worden genoteerd. De aandelen in de NV zijn in principe vrij overdraagbaar. De NV heeft dus geen "besloten karakter" zoals bij de BV het geval is. Dat maakt aandelen, die in feite participaties in de vennootschap zijn, makkelijk verhandelbaar.

Voor de NV is het dus makkelijk een beroep op het beleggend publiek te doen. Er zijn in Nederland veel meer BV's dan NV's. Daarom treft u op onze site uitgebreidere informatie aan over de BV dan over de NV. Dit neemt niet weg dat Dierckxsens | Van Grinsven | Franken Notarissen u ook uitstekend kan adviseren over deze rechtsvorm.